Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (Σ.Β.Α.Κ.)

Η Consortis, συμβάλλει ενεργά στη διαμόρφωση ανθεκτικών, λειτουργικών και ανθρώπινων πόλεων, παρέχοντας εξειδικευμένες υπηρεσίες στην εκπόνηση Σχεδίων Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (Σ.Β.Α.Κ.). Η διεπιστημονική της ομάδα συνδυάζει τεχνογνωσία σε κυκλοφοριακά, περιβαλλοντικά και αστικά ζητήματα σχεδιασμού και διαμόρφωσης υπαίθριων χώρων, διασφαλίζοντας ότι κάθε Σ.Β.Α.Κ. ανταποκρίνεται τόσο στις τοπικές συνθήκες όσο και στις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις. Τα Σ.Β.Α.Κ. δεν αποτελούν απλώς μια μελέτη, αλλά ένα ολοκληρωμένο εργαλείο μετάβασης σε ένα νέο μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης, όπου η κινητικότητα υπηρετεί τον άνθρωπο, το περιβάλλον και την τοπική οικονομία.

Το Πρόβλημα

Μια πόλη αποτελεί ένα πολυσύνθετο σύστημα λειτουργιών και δραστηριοτήτων, όπου ο τομέας των μεταφορών είναι βασικό συστατικό, καθώς επηρεάζει τη μορφή του δομημένου περιβάλλοντος και τις χρήσεις γης, ενώ η αστική ανάπτυξη αυξάνει τις ανάγκες μετακίνησης.

Παρά τις προσπάθειες των τελευταίων δεκαετιών, η υιοθέτηση φιλικών προς το περιβάλλον τρόπων μετακίνησης εξελίσσεται με αργούς ρυθμούς. Η έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού οδηγεί σε αποσπασματικές λύσεις και η μετάβαση σε βιώσιμες μετακινήσεις είναι αργή. Αναλυτικότερα:

• Η κυκλοφοριακή συμφόρηση προκαλεί καθυστερήσεις, αυξημένη κατανάλωση ενέργειας, εκπομπές ρύπων και αερίων του θερμοκηπίου, θόρυβο, ατυχήματα και υποβάθμιση του αστικού τοπίου, επηρεάζοντας και κατοικημένες περιοχές. 
• Οι επιπτώσεις επιβαρύνουν την ποιότητα ζωής και εντείνουν τον κοινωνικό αποκλεισμό. 
• Η αστική κινητικότητα ευθύνεται για το 40% των εκπομπών CO₂ και το 70% των ρυπογόνων εκπομπών συνολικά. 
• Το Ι.Χ. παραμένει κυρίαρχο, καλύπτοντας το 43% των διαδρομών παγκοσμίως και περίπου το 75% των μετακινήσεων στην Ευρώπη.
• Οι δυνατότητες νέων υποδομών μεταφορών στα κέντρα των πόλεων είναι περιορισμένες, λόγω έλλειψης διαθέσιμου χώρου. 
• Έως το 2050, αναμένεται τα 2/3 του παγκόσμιου πληθυσμού να διαμένουν σε πόλεις. 

Η βιωσιμότητα της αστικής κινητικότητας αποτελεί διαχρονικό στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέσα από κατευθυντήριες οδηγίες, στρατηγικές και χρηματοδοτικά εργαλεία, η Ε.Ε. προωθεί την υιοθέτηση πολιτικών που διασφαλίζουν προσβασιμότητα για όλους, ενίσχυση της οδικής ασφάλειας, μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και αναβάθμιση της λειτουργικότητας των πόλεων. Στο πλαίσιο αυτό, τα Σ.Β.Α.Κ. αποτελούν βασικό εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού.

Η Λύση

Κατά την εκπόνηση των Σ.Β.Α.Κ. δίνεται ιδιαίτερη προσοχή σε μια σειρά από κρίσιμους παράγοντες. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου και βιώσιμου συστήματος αστικών μεταφορών, το οποίο:

• Εξασφαλίζει την προσβασιμότητα σε θέσεις εργασίας και υπηρεσίες για όλους.
• Βελτιώνει την προστασία και την ασφάλεια των μετακινουμένων.
• Μειώνει τη ρύπανση, τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και την κατανάλωση ενέργειας.
• Αυξάνει την αποτελεσματικότητα και την οικονομική αποδοτικότητα των μεταφορών ανθρώπων και εμπορευμάτων.
• Ενισχύει την ελκυστικότητα και την ποιότητα του αστικού περιβάλλοντος.
• Καλύπτει όλους τους τρόπους μεταφοράς –δημόσιους και ιδιωτικούς, μηχανοκίνητους και μη– καθώς και τη διαχείριση της στάθμευσης και τη μεταφορική συμπεριφορά.

Η εκπόνηση ενός Σ.Β.Α.Κ. εξελίσσεται σε τέσσερις βασικές φάσεις:

• Προετοιμασία και ανάλυση, με ρητή πολιτική απόφαση και αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης.
• Ανάπτυξη στρατηγικής, με διαμόρφωση κοινού οράματος και προτεραιοτήτων.
• Σχεδιασμός μέτρων, όπου το στρατηγικό πλαίσιο μεταφράζεται σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
• Υλοποίηση και παρακολούθηση, με συστηματική αξιολόγηση και επικαιροποίηση.

Η επιτυχία ενός Σ.Β.Α.Κ. προϋποθέτει ουσιαστική συμμετοχή πολιτών και φορέων, θεσμική συνεργασία – συντονισμό διαφορετικών τομέων πολιτικής (μεταφορές, χρήσεις γης, περιβάλλον, υγεία, κοινωνική πολιτική), μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό, επιλογή κατάλληλων και κοινωνικά αποδεκτών μέτρων, καθώς και συνεχή παρακολούθηση της προόδου.

Οφέλη

Τα Σ.Β.Α.Κ. αποτελούν βασικό εργαλείο για την υλοποίηση πολιτικών προσβασιμότητας, ασφάλειας, περιβαλλοντικής προστασίας και βελτίωσης της λειτουργικότητας των πόλεων. Τα οφέλη που προκύπτουν από την εκπόνησή τους μπορούν να παρουσιαστούν συνοπτικά ως εξής:

• Προώθηση της πολυτροπικότητας και ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών, της πεζής μετακίνησης και του ποδηλάτου.
• Ολιστική ανάλυση κυκλοφοριακών, πολεοδομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικοοικονομικών παραμέτρων.
• Αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών με στόχο την αποδοτική αναβάθμισή τους.
• Ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και καινοτόμων εργαλείων σχεδιασμού και αξιολόγησης.
• Προσαρμογή των λύσεων στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.

Η CONSORTIS, εφαρμόζοντας μια σύγχρονη και ολοκληρωμένη προσέγγιση συγκοινωνιακού και αστικού σχεδιασμού, υποστήριξε σημαντικό αριθμό Δήμων στην εκπόνηση Σ.Β.Α.Κ. και συγκεκριμένα εκπόνησε / συμμετείχε στην εκπόνηση των:

• Σ.Β.Α.Κ. Δ. Σερρών
• Σ.Β.Α.Κ. Δ. Λαγκαδά
• Σ.Β.Α.Κ. Δ. Χαλκηδόνος
• Σ.Β.Α.Κ. Δ.  Κομοτηνής
• Σ.Β.Α.Κ. Δ. Κορδελιού – Ευόσμου
• Σ.Β.Α.Κ. Δ. Καστοριάς
• Σ.Β.Α.Κ. Δ. Νεάπολης – Συκεών
• Σ.Β.Α.Κ. Δ. Καλαμαριάς
• Σ.Β.Α.Κ. Δ. Θερμαϊκού
• Σ.Β.Α.Κ. Δ. Προποντίδας