Επιχειρησιακό σχέδιο για την εξασφάλιση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων-Ε.Σ.Ε.Κ.Κ.

Η Consortis παρέχει εξειδικευμένες υπηρεσίες καταγραφής και γεωχωρικής ανάλυσης για την εκπόνηση Επιχειρησιακών Σχεδίων για την Εξασφάλιση Κοινόχρηστων και Κοινωφελών χώρων (Ε.Σ.Ε.Κ.Κ.). 

Το Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. αποτελεί βασικό εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού για τους Δήμους. Στοχεύει στην προστασία, ανάδειξη και ενίσχυση των κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων των ελληνικών πόλεων. Το Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. θέτει στη διάθεση των Δήμων ένα πλήρες πλαίσιο που διευκολύνει την οργάνωση, διατήρηση και αξιοποίηση των κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων τους. 

Η Consortis, διαθέτοντας βαθιά γνώση θεσμικού και νομικού πλαισίου, εφαρμόζει σύγχρονες τεχνικές, αξιοποιεί την ερμηνεία πολεοδομικών και ρυμοτομικών σχεδίων και χρησιμοποιεί εξελιγμένα εργαλεία, όπως τα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS) για την εκπόνηση των Ε.Σ.Ε.Κ.Κ..

Το πρόβλημα

Οι Δήμοι αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις στη διαχείριση των κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων, μεταξύ των οποίων:

• Έλλειψη συστηματικής καταγραφής των χώρων
• Αδυναμία αξιοποίησης των διαθέσιμων χώρων
• Περιορισμένη προσβασιμότητα
• Ελλιπής συντήρηση

Αυτά τα προβλήματα οδηγούν σε υποβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος, με αρνητικές συνέπειες στην καθημερινότητα και την ασφάλεια των πολιτών, ενώ δυσχεραίνουν και τη βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων.

Προκειμένου να προωθηθεί ο χωρικός σχεδιασμός και να ολοκληρωθεί η εφαρμογή του σχεδίου πόλης και η απόκτηση των χαρακτηρισμένων κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων, οι Δήμοι καταρτίζουν Επιχειρησιακό Σχέδιο εντός των διοικητικών ορίων τους, στο οποίο καταγράφονται, οι χαρακτηρισμένοι από το σχέδιο πόλης κοινόχρηστοι και κοινωφελείς χώροι. Οι χώροι για τους οποίους δεν έχει συντελεστεί η απαλλοτρίωση ιεραρχούνται βάσει κριτηρίων ως προς την αναγκαιότητα απόκτησής τους για τον ευρύτερο πολεοδομικό σχεδιασμό του Δήμου λαμβάνοντας υπόψη και το χρόνο που έχει παρέλθει από την επιβολή της ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης.

Η Λύση

Το Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. στοχεύει στη συλλογή, καταγραφή, οργάνωση και αξιολόγηση των σχετικών στοιχείων των Δήμων, για την ιεράρχηση όλων των κοινοχρήστων και κοινωφελών χώρων που κινδυνεύουν να απωλέσουν τον κοινόχρηστο/κοινωφελή χαρακτήρα τους, εντός μιας πολεοδομικής ενότητας λόγω άρσης ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης. Για το σκοπό αυτό καταγράφονται όλα τα οικοδομικά πολύγωνα που προσδιορίζουν κοινόχρηστες και κοινωφελείς χρήσεις γης.

Βασικά στάδια της διαδικασίας αποτελούν η συστηματική καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης, η αξιολόγηση των αναγκών της τοπικής κοινωνίας, ο στρατηγικός σχεδιασμός των παρεμβάσεων και η παρακολούθηση της προόδου υλοποίησης. Η επιτυχία του σχεδίου βασίζεται σταθερά στην ενίσχυση της διαφάνειας, στην ενεργό συμμετοχή των πολιτών και στην προσαρμοστικότητα κατά τη διαχείριση των έργων, στοιχεία τα οποία υποστηρίζουν ουσιαστικά τη βιώσιμη αναβάθμιση της πόλης.

Αναλυτικότερα:

• Καταγράφονται όλοι οι κοινόχρηστοι και κοινωφελείς χώροι που προβλέπονται στο εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο του Δήμου, είτε έχουν αποκτηθεί από αυτόν είτε η απαλλοτρίωση τους δεν έχει συντελεστεί για οποιοδήποτε λόγο. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν περιλαμβάνονται δρόμοι, εκτός αν αυτοί βρίσκονται πέριξ/περιβάλλουν και έχουν συνέχεια προς άλλους κοινόχρηστους ή κοινωφελείς χώρους. Επίσης, καταγράφονται αυτοτελείς οδοί όταν το πλάτος τους είναι μεγαλύτερο των 30 μ.
• Καταγράφονται επιπλέον χώροι για τους οποίους αρμόδιος για την απαλλοτρίωση δεν είναι ο Δήμος αλλά άλλος Φορέας. Στις περιπτώσεις αυτές ο Δήμος δύναται να γίνει Φορέας απαλλοτρίωσης.
• Σε περιοχές οικισμών προ του 1923 και σε οικισμούς μέχρι 2.000 κατοίκων καταγράφονται μόνο οι κοινόχρηστοι και κοινωφελείς χώροι καθορισμένοι από Εγκεκριμένο Ρυμοτομικό Σχέδιο.
• Τέλος, δεν καταγράφονται χώροι που βρίσκονται σε ρυμοτομικά σχέδια ΒΙΠΕ ή Επιχειρησιακά Πάρκα, χώροι που βρίσκονται σε οικοδομικούς συνεταιρισμούς για τους οποίους ενδεχομένως δεν συντρέχει υποχρέωση αποζημίωσης από τον Δήμο και χώροι που προβλέπονται από Γ.Π.Σ. ή Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π..

Οφέλη

Το ΕΣΕΚΚ λειτουργεί ως εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού και αποτελεί ένα μέσο για την ολοκλήρωση της εφαρμογής του σχεδίου πόλης, καθώς:

• Ενισχύει τη διαφάνεια, την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων και την αποτελεσματική προώθηση των διαδικασιών πολεοδομικής εφαρμογής, διευκολύνοντας τη συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών και τη συμμετοχή των πολιτών.
• Αναβαθμίζει την ποιότητα ζωής των κατοίκων, ενισχύει την πράσινη υποδομή και προωθεί τη βιώσιμη κινητικότητα και τη συνολική αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος.
• Εξασφαλίζει τη λειτουργικότητα και προσβασιμότητα των αστικών χώρων, αυξάνει την κοινωνική συνοχή και ασφάλεια και παρέχει τη δυνατότητα διαχείρισης σύνθετων παρεμβάσεων με τεχνική επάρκεια εντός των προβλεπόμενων πλαισίων.
• Σε πολλές περιπτώσεις Δήμων εντοπίζονται αρκετοί μη υλοποιημένοι κοινόχρηστοι και κοινωφελείς χώροι, με κίνδυνο οι χώροι αυτοί να χαθούν και να μην υλοποιηθεί ο σχεδιασμός, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την εξυπηρέτηση των αναγκών των κατοίκων. 
• Τέλος, το ολοκληρωμένο και λειτουργικό γεωχωρικό υπόβαθρο που δημιουργείται στο πλαίσιο εκπόνησης ενός ΕΣΕΚΚ ενισχύει ουσιαστικά τη διοικητική και πολεοδομική διαχείριση και παρέχει στην αρμόδια Υπηρεσία των Δήμων:
• Δυνατότητα ακριβούς χωρικού εντοπισμού και τεκμηρίωσης με άμεσο και αξιόπιστο εντοπισμό των συσχετιζόμενων ΚΑΕΚ σε επίπεδο οικοδομικού τετραγώνου για όλες τις περιοχές με εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο.
• Άντληση βασικών πολεοδομικών στοιχείων, όπως αριθμό και ονομασία Τομέα και Πολεοδομικής Ενότητας (Π.Ε.), γενική και ειδική χρήση γης, ΦΕΚ έγκρισης ρυμοτομικού σχεδίου.
• Δυνατότητα παρακολούθησης και διαχείρισης απαλλοτριώσεων με εντοπισμό, έλεγχο και συνεχή επικαιροποίηση των Κοινόχρηστων (Κ.Χ.) και Κοινωφελών (Κ.Φ.) χώρων για τους οποίους δεν έχει συντελεστεί η ρυμοτομική απαλλοτρίωση.
• Πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες, όπως αριθμό και ονομασία Τομέα και Π.Ε., γενική και ειδική χρήση γης, ΦΕΚ έγκρισης ρυμοτομίας, αιτιολόγηση/περίπτωση μη συντέλεσης απαλλοτρίωσης, κωδικούς συσχετιζόμενων ΚΑΕΚ, ιδιοκτησιακό καθεστώς των αντίστοιχων ακινήτων.

Η Consortis από το 2022 έχει εκπονήσει / συμμετάσχει στην εκπόνηση των παρακάτω ΕΣΕΚΚ:

• Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. Δ. Αγρινίου
• Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. Δ. Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων
• Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. Δ. Αλμωπίας
• Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. Δ. Παιονίας
• Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. Δ. Βόλβης
• Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. Δ. Πυλαίας – Χορτιάτη
• Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. Δ. Κομοτηνής
• Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. Δ. Καστοριάς
• Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. Δ. Χαλκηδόνος
• Ε.Σ.Ε.Κ.Κ. Δ. Θερμαϊκού