Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ/ΕΠΣ)

Εισαγωγή
 

Η Consortis, με εμπειρία σε σύνθετα έργα χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, συμμετέχει σε συνεργασία με άλλες εταιρείες στην εκπόνηση μελετών Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ/ΕΠΣ), στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος πολεοδομικού σχεδιασμού «Κωνσταντίνος Δοξιάδης». Αντικείμενο είναι ο καθορισμός χρήσεων γης, όρων και περιορισμών δόμησης, ορίων οικισμών και κρίσιμων χωρικών κατευθύνσεων για τη βιώσιμη ανάπτυξη των περιοχών μελέτης, που μπορεί να είναι αστικές και περιαστικές ζώνες, παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, αγροτικοί οικισμοί και περιοχές με αυξημένες τουριστικές ή περιβαλλοντικές πιέσεις. 
 

Το πρόβλημα
 

Η ανάγκη εκπόνησης των ΤΠΣ και ΕΠΣ προέκυψε από τη διαχρονική έλλειψη ολοκληρωμένου και επικαιροποιημένου πολεοδομικού σχεδιασμού σε πολλές περιοχές της χώρας. Η ασάφεια ως προς τις χρήσεις γης, τα όρια οικισμών, τους όρους δόμησης και τις αναπτυξιακές κατευθύνσεις δημιουργούσε θεσμική αβεβαιότητα για πολίτες, επενδυτές και φορείς διοίκησης, και δυσχέραινε την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αλλά και την ανάπτυξη των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων.
Οι περιοχές που μελετήθηκαν αντιστοιχούν σε συνολικό μόνιμο πληθυσμό σχεδόν 700.000 κατοίκων (ΕΛΣΤΑΤ, 2021), ενώ ο εκτιμώμενος πληθυσμός αιχμής τους υπερβαίνει τα 1,3 εκατ. άτομα, λόγω έντονης εποχικής και τουριστικής δραστηριότητας. Η διαφοροποίηση αυτή επηρεάζει καθοριστικά τις απαιτήσεις σε υποδομές, μεταφορές, κοινόχρηστους χώρους, περιβαλλοντική διαχείριση και χωρική οργάνωση, καθιστώντας αναγκαία μια τεκμηριωμένη και προσαρμοσμένη προσέγγιση σχεδιασμού.
Οι περιοχές που αποτέλεσαν αντικείμενο μελέτης παρουσιάζουν έντονη ποικιλομορφία ως προς τα γεωγραφικά, αναπτυξιακά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά τους, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα απαιτητικό πεδίο σχεδιασμού και ανάλυσης. Το εύρος των μελετών περιλαμβάνει περιοχές όπου κυριαρχεί ο τουρισμός, περιοχές με έντονο πρωτογενή χαρακτήρα, αμιγώς αστικά περιβάλλοντα, καθώς και πολυάριθμους οικισμούς με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων.
Παράλληλα, οι μελετώμενοι Δήμοι και οι επιμέρους περιοχές καλύπτουν το σύνολο των κατηγοριών ορεινότητας, εκτεινόμενοι από πεδινές και παραθαλάσσιες εκτάσεις έως ορεινές περιοχές μεγάλου υψομέτρου. Απαιτήθηκε ικανότητά προσαρμογής της μεθοδολογίας σχεδιασμού και των προτάσεών μας στις διαίτερες ανάγκες και τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
 

Η λύση
 

Η εκπόνηση των μελετών βασίστηκε στη συνεργασία διεπιστημονικών ομάδων, με τη συμμετοχή Χωροτακτών και Πολεοδόμων Μηχανικών, Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών, Πολιτικών Μηχανικών, Μηχανικών Περιβάλλοντος, Δασολόγων, Γεωλόγων, Συγκοινωνιολόγων, Νομικών και άλλων ειδικοτήτων, ανάλογα με τις απαιτήσεις κάθε περιοχής. 
 

Η μεθοδολογική προσέγγιση κάθε μελέτης καθοδηγήθηκε από την έρευνα, την αξιολόγηση των τοπικών δεδομένων και την ανάγκη ισορροπίας μεταξύ ανάπτυξης, προστασίας και λειτουργικότητας. 
 

Στο πλαίσιο αυτό, υλοποιήθηκαν οι ακόλουθες βασικές παρεμβάσεις:
•    Οργάνωση του εξωαστικού χώρου και καθορισμός ζωνών προστασίας και ανάπτυξης,
•    Χωροθέτηση παραγωγικών δραστηριοτήτων με γνώμονα τη συμβατότητα των χρήσεων γης και τη βιώσιμη ανάπτυξη,
•    Οριοθέτηση/αναοριοθέτηση οικισμών και πρόταση οικιστικών επεκτάσεων για την κάλυψη των αναγκών των κατοίκων και των επισκεπτών
•    Ανάδειξη των αναπτυξιακών προοπτικών κάθε Δήμου, αξιοποιώντας τα συγκριτικά του πλεονεκτήματα, 
•    Επίλυση υφιστάμενων χωρικών προβλημάτων, όπως συγκρούσεις χρήσεων γης, διάσπαρτη δόμηση και πιέσεις σε ευαίσθητες περιοχές, 
•    Ενσωμάτωση των κατευθύνσεων του υπερκείμενου χωροταξικού σχεδιασμού και της ισχύουσας νομοθεσίας, 
•    Διαμόρφωση προτάσεων που εξισορροπούν την προστασία του περιβάλλοντος με τις ανάγκες ανάπτυξης και την ποιότητα ζωής των κατοίκων,
•    Υποστήριξη της βιώσιμης και ανθεκτικής ανάπτυξης, λαμβάνοντας υπόψη την κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση φυσικών κινδύνων.
Ταυτόχρονα εκπονήθηκαν Εκθέσεις Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας σε ορισμένες περιοχές, για να αξιολογηθεί η δυνατότητα των περιοχών να υποδεχθούν πρόσθετες πληθυσμιακές, τουριστικές και αναπτυξιακές πιέσεις.
 

Η ολοκλήρωση της παρούσας φάσης σηματοδοτεί τη μετάβαση στο στάδιο της διαβούλευσης, θεσμοθέτησης και εφαρμογής των προτάσεων. 
 

Οφέλη
 

Από την εκπόνηση των ΤΠΣ και ΕΠΣ αναδεικνύονται τα ακόλουθα βασικά οφέλη:
•    Παρέχονται σαφείς κανόνες για χρήσεις γης, δόμηση, υποδομές και προστασία ευαίσθητων περιοχών.
•    Περιορίζεται η αποσπασματικότητα του σχεδιασμού και μειώνεται η αβεβαιότητα για πολίτες και επενδυτές.
•    Υποστηρίζεται ο προγραμματισμός υποδομών, κοινόχρηστων χώρων, βιώσιμης κινητικότητας και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
•    Προστατεύονται οι φυσικοί πόροι και αποφεύγονται υπέρμετρες πιέσεις σε τουριστικά επιβαρυμένες περιοχές.
•    Διαμορφώνεται ένα σύγχρονο πλαίσιο χωρικού σχεδιασμού για βιώσιμη ανάπτυξη και καλύτερη ποιότητα ζωής.
 

Η Consortis συμμετέχει στην εκπόνηση ΤΠΣ και ΕΠΣ στους ακόλουθους Δήμους:
1.    ΤΠΣ Δήμου Κιλκίς
2.    ΤΠΣ Δήμου Παιονίας
3.    ΤΠΣ Δήμου Ρεθύμνης 
4.    ΤΠΣ Δήμου Δωδώνης
5.    ΤΠΣ Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας Και Διαπόντιων Νήσων
6.    ΤΠΣ Δήμου Λαγκαδά
7.    ΤΠΣ Δήμου Δέλτα
8.    ΤΠΣ Δήμου Πέλλας
9.    ΤΠΣ Δήμου Έδεσσας
10.    ΤΠΣ Δήμου Θερμαϊκού
11.    ΤΠΣ Δήμου Αμύνταιου
12.    ΕΠΣ Παραλιακών Περιοχών Περιφερειακής Ενότητας Πιερίας
13.    ΕΠΣ Παραλιακών Περιοχών Περιφερειακής Ενότητας Χαλκιδικής
14.    ΕΠΣ Δήμου Θέρμου - Δήμου Αγρινίου